Inkomstenbelasting 2026 berekenen: loondienst, onderneming en de combinatie van beide
De meeste mensen kennen hun belastingschijf en denken daarmee te weten wat een euro extra hen kost. Dat klopt zelden. Wat je werkelijk betaalt over die extra euro wordt namelijk niet alleen bepaald door het tarief, maar ook door heffingskortingen die met je inkomen worden afgebouwd, door de mkb-winstvrijstelling en — als je ondernemer bent — door de bijdrage Zorgverzekeringswet. Hieronder staat hoe die onderdelen samenwerken in 2026, met rekenvoorbeelden en een rekentool waarin je je eigen cijfers kwijt kunt.
De schijven zijn maar het halve verhaal
Box 1 kent in 2026 drie schijven. Wie de AOW-leeftijd nog niet heeft bereikt betaalt 35,75% tot en met 38.883 euro, 37,56% tot en met 78.426 euro, en 49,50% daarboven. Voor wie het hele jaar AOW-gerechtigd is, is het tarief in de eerste schijf 17,85%, omdat daarin geen AOW-premie meer zit. De schijfgrenzen zijn voor iedereen gelijk, met één uitzondering: wie vóór 1946 is geboren, heeft in de tweede schijf een afwijkende grens van 41.123 euro.
Schijven en tarieven box 1, 2026
| Belastbaar inkomen | Onder AOW-leeftijd | AOW-gerechtigd |
|---|---|---|
| Tot en met EUR 38.883 | 35,75% | 17,85% |
| EUR 38.883 tot en met EUR 78.426 | 37,56% | 37,56% |
| Boven EUR 78.426 | 49,50% | 49,50% |
Aftrekposten tellen in de hoogste schijf mee tegen ten hoogste 37,56%. Dat geldt onder meer voor de ondernemersaftrek, de mkb-winstvrijstelling en de persoonsgebonden aftrek.
Heffingskortingen bepalen wat je echt betaalt
Twee kortingen doen het meeste werk. De algemene heffingskorting bedraagt maximaal 3.115 euro en wordt vanaf 29.736 euro afgebouwd met 6,398%, tot precies nul bij 78.426 euro. De arbeidskorting loopt in drie stappen op tot 5.685 euro bij een arbeidsinkomen van 45.592 euro, en wordt daarboven afgebouwd met 6,510% tot nul bij 132.920 euro. Belangrijk detail: alleen loon uit tegenwoordige dienstbetrekking en winst uit onderneming tellen als arbeidsinkomen. Pensioen, AOW en een WW- of WIA-uitkering niet — daarover krijg je dus geen arbeidskorting.
Arbeidskorting 2026, onder de AOW-leeftijd
| Arbeidsinkomen | Arbeidskorting |
|---|---|
| Tot EUR 11.965 | 8,324% van het arbeidsinkomen |
| EUR 11.965 tot EUR 25.845 | EUR 996 + 31,009% over het meerdere |
| EUR 25.845 tot EUR 45.592 | EUR 5.300 + 1,950% over het meerdere |
| EUR 45.592 tot EUR 132.920 | EUR 5.685 min 6,510% over het meerdere |
| Vanaf EUR 132.920 | EUR 0 |
Voor wie het hele jaar AOW-gerechtigd is, gelden dezelfde trajecten tegen de helft van deze percentages en bedragen.
Waarom je marginale tarief bijna altijd hoger is dan je schijf
Neem een zzp'er met 60.000 euro winst die aan het urencriterium voldoet. Zijn belastbaar inkomen valt in de tweede schijf, dus je zou 37,56% verwachten. In werkelijkheid kost 100 euro extra winst hem 49,12 euro. Dat komt doordat vier dingen tegelijk gebeuren: de mkb-winstvrijstelling verlaagt de grondslag met 12,7%, maar over de rest lopen het schijftarief, de afbouw van de algemene heffingskorting, de afbouw van de arbeidskorting en de bijdrage Zvw allemaal door.
Wat 100 euro extra winst werkelijk kost bij EUR 60.000 winst
| Onderdeel | Effect |
|---|---|
| Schijftarief 37,56%, na 12,7% mkb-winstvrijstelling | 32,79% |
| Afbouw algemene heffingskorting (6,398%) | 5,59% |
| Afbouw arbeidskorting (6,510%) | 6,51% |
| Bijdrage Zvw (4,85%) | 4,23% |
| Marginaal tarief | 49,12% |
Precies dit is de reden dat een aftrekpost of een pensioeninleg voor een zzp'er in dit inkomenstraject veel meer oplevert dan het schijftarief doet vermoeden.
Alleen onderneming: wat er van je winst afgaat
Als ondernemer voor de inkomstenbelasting gaat er eerst de ondernemersaftrek af. De zelfstandigenaftrek bedraagt in 2026 nog 1.200 euro — in 2025 was dat 2.470 euro en in 2027 wordt het 900 euro. Wie startersaftrek heeft, telt daar 2.123 euro bij op. Over wat overblijft geldt de mkb-winstvrijstelling van 12,7%. Wat dan resteert is je belastbare winst, en daarover betaal je naast inkomstenbelasting ook zelf de bijdrage Zvw van 4,85%, tot een maximum bijdrage-inkomen van 79.409 euro — dus maximaal 3.851 euro per jaar.
De Zvw-bijdrage is de post die zzp'ers het vaakst vergeten
Over loon betaalt je werkgever de heffing van 6,10%; dat merk je niet aan je netto salaris. Over je winst betaal je 4,85% zélf, via een aparte aanslag die pas na afloop van het jaar komt. Bij 60.000 euro winst is dat bijna 2.500 euro die je apart moet hebben staan, bovenop de inkomstenbelasting.
De combinatie van loondienst en onderneming
Hier ontstaan de meeste verrassingen. Je winst komt bovenop je loon, dus die winst valt in een hogere schijf dan wanneer je alleen ondernemer zou zijn. Daar komt bij dat het urencriterium met een baan ernaast zelden haalbaar is: naast de 1.225 uur geldt dan namelijk ook het grotendeelscriterium, dat meer dan de helft van je totale werktijd in de onderneming vraagt. Zonder urencriterium vervalt de zelfstandigenaftrek helemaal. De mkb-winstvrijstelling blijft wel gewoon gelden, want die kent geen urencriterium. Eén meevaller is er: het maximum bijdrage-inkomen voor de Zvw geldt over al je inkomen samen, dus als je loon dat maximum al vult, betaal je over je winst geen Zvw meer.
Pensioen, AOW en uitkering
Wie AOW-gerechtigd is, betaalt in de eerste schijf 17,85% in plaats van 35,75%, en heeft recht op de ouderenkorting van maximaal 2.067 euro, die vanaf 46.002 euro met 15% wordt afgebouwd. Alleenstaanden komen daarnaast in aanmerking voor de alleenstaande-ouderenkorting van 540 euro. Wat vaak wordt vergeten: pensioen en uitkeringen tellen niet mee voor de arbeidskorting, waardoor de effectieve druk op dat inkomen anders uitpakt dan mensen gewend zijn uit hun werkende jaren.
Vier situaties doorgerekend
Onderstaande bedragen zijn berekend met dezelfde rekenkern als de tool hieronder, voor mensen zonder fiscale partner, zonder eigen woning en zonder vermogen in box 3.
Rekenvoorbeelden belastingjaar 2026
| Loondienst EUR 45.000 | Onderneming EUR 60.000 | Loon 40.000 + winst 20.000 | AOW en pensioen EUR 30.000 | |
|---|---|---|---|---|
| Belastbaar inkomen | EUR 45.000 | EUR 51.332 | EUR 57.460 | EUR 30.000 |
| Belasting voor kortingen | EUR 16.198 | EUR 18.577 | EUR 20.878 | EUR 5.355 |
| Heffingskortingen | EUR 7.812 | EUR 6.480 | EUR 6.088 | EUR 4.155 |
| Inkomstenbelasting | EUR 8.386 | EUR 12.096 | EUR 14.790 | EUR 1.200 |
| Bijdrage Zvw | - | EUR 2.490 | EUR 847 | EUR 1.455 |
| Totale heffing | EUR 8.386 | EUR 14.586 | EUR 15.637 | EUR 2.655 |
| Effectieve druk | 18,6% | 24,3% | 26,1% | 8,9% |
De ondernemer in kolom 2 voldoet aan het urencriterium; de combinatie in kolom 3 niet, wat de zelfstandigenaftrek kost. Kolom 4 is een alleenstaande AOW-gerechtigde geboren na 1945; daar is de bijdrage Zvw over het pensioen ingehouden door de uitkerende instantie. Deze bedragen worden bij het bouwen van de pagina uit de rekenkern van de tool gehaald, zodat tabel en tool niet uit elkaar kunnen lopen.
Effectieve druk per situatie bij vergelijkbaar bruto inkomen
% van het bruto inkomenDe combinatie van loon en winst komt hoger uit dan alleen ondernemen bij hetzelfde bruto bedrag, doordat de zelfstandigenaftrek wegvalt en de winst bovenop het loon in een hogere schijf valt.
Reken je eigen situatie door
In de tool hieronder kies je je situatie, vul je je bedragen in en zie je welke heffingskortingen meetellen. De tool schat wat er al aan loonheffing is ingehouden en laat zien wat je naar verwachting moet bijbetalen of terugkrijgt; ken je het echte bedrag, dan vul je dat in. Voor ondernemers rekent hij bovendien uit wat je per maand opzij kunt zetten voor de aanslag.
Rekentool inkomstenbelasting 2026
Kies je situatie en vul je cijfers in; de uitkomst verschijnt direct. Bij elk veld staat een vraagteken met uitleg over wat je invult en waar je dat vindt.
Uitkomst
Vul een bedrag in om de uitkomst te zien.
Over loon, uitkering en pensioen wordt de Zvw-bijdrage al door de werkgever of instantie afgedragen of ingehouden. Alleen over je winst betaal je zelf, via een aparte aanslag.
Een indicatie, geen aanslag
Deze tool rekent met de regels en bedragen van 2026 zoals die op het moment van publiceren bekend zijn, en laat bewust een aantal zaken buiten beschouwing — box 2 en box 3, toeslagen, de eigen woning en persoonlijke omstandigheden die je uitkomst kunnen veranderen. De uitkomst is dus een indicatie om mee te denken en te reserveren, geen berekening waarop je een beslissing zonder overleg zou moeten baseren. Alleen de aanslag van de Belastingdienst is bindend. Laat je situatie doorrekenen voordat je er conclusies aan verbindt.
Wat de tool bewust niet meeneemt
De berekening blijft binnen box 1. Box 2 en box 3 blijven buiten beschouwing, terwijl die wel meetellen voor de afbouw van de algemene heffingskorting — heb je vermogen of een aanmerkelijk belang, dan valt je korting in werkelijkheid lager uit. Het veld „overige persoonsgebonden aftrek” is bedoeld voor de posten die daar fiscaal ook onder vallen: betaalde partneralimentatie, specifieke zorgkosten en aftrekbare giften, telkens na toepassing van de drempel die daarvoor geldt. Vul daar het bedrag in dat na die drempel overblijft, niet je totale uitgaven. Drie dingen horen er uitdrukkelijk niet in. Toeslagen zijn geen aftrekpost maar een tegemoetkoming; die verlagen je belastbaar inkomen niet. Lijfrentepremies zijn een uitgave voor inkomensvoorzieningen en vallen buiten de tariefsaanpassing die de persoonsgebonden aftrek wél kent — bij een hoog inkomen leveren ze daardoor meer op dan dit veld zou berekenen. En de eigen woning is geen enkel bedrag: daar staan het eigenwoningforfait en de aftrekbare rente tegenover elkaar. Voor die drie geldt: laat ze uit dit veld en laat ze apart doorrekenen. En omdat de tarieven voor 2027 pas op Prinsjesdag bekend worden, rekent de tool alleen met 2026.
Wil je weten wat er in jouw situatie werkelijk uitkomt, inclusief de posten die de tool niet meeneemt? Dutch Tax House rekent het graag met je door en stelt een winstverwachting op, zodat je gedurende het jaar weet waar je staat in plaats van het bij de aangifte te ontdekken. Neem gerust contact op.
Bronnen
Fiscale informatie naar de stand van 6 september 2026.
Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen persoonlijk advies. Belastingregels en bedragen wijzigen regelmatig — neem contact op voor advies dat is afgestemd op jouw situatie.