Zelfstandigenwet 2028: je administratie wordt je bewijs van zelfstandigheid
Na ruim twintig jaar discussie over schijnzelfstandigheid ligt er eindelijk een concreet wetsvoorstel dat zzp'ers vooraf zekerheid moet geven. Op 1 oktober 2026 zette minister Thierry Aartsen (Werk en Participatie) de Zelfstandigenwet open voor internetconsultatie. Het doel: een ‘veilige haven’ voor iedereen die aantoonbaar als ondernemer werkt. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028.
Opvallend is waar de lat komt te liggen. Een groot deel van de nieuwe criteria gaat niet over je opdracht, maar over je bedrijfsvoering: KvK, btw-nummer, zakelijke rekening, eigen facturen, betalingstermijnen, het aantal klanten en je verzekeringen. Kortom: straks laat je met je administratie zien dat je echt ondernemer bent.
In het kort
De wet introduceert twee toetsen: de zelfstandigentoets (jij als ondernemer) en de werkrelatietoets (de concrete opdracht). Voldoe je aan álle criteria van beide toetsen én werk je in de praktijk ook zo, dan is er geen gezagsverhouding en dus geen arbeidsovereenkomst: dat is de veilige haven. De wet is geen verplichting. Wie niet voldoet, is niet automatisch werknemer, maar valt terug op de huidige regels, zonder zekerheid vooraf. Beoogde invoering is 1 januari 2028, zonder overgangsrecht.
Het is nog een voorstel
Reageren op de internetconsultatie kan tot en met 29 oktober 2026. Daarna volgen het advies van de Raad van State en de behandeling in de Tweede en de Eerste Kamer, naar verwachting in 2027. Criteria en ingangsdatum kunnen tot die tijd nog veranderen.
Toets 1: de zelfstandigentoets — ben je aantoonbaar ondernemer?
Deze toets kijkt naar jou als ondernemer, los van een specifieke opdracht. Het conceptvoorstel noemt drie criteria. Vooral het tweede en het derde vragen bij veel zzp'ers om voorbereiding.
Zelfstandigentoets: de drie criteria
| Criterium | Wat het concept vraagt |
|---|---|
| Bedrijfsvoering op orde | KvK-inschrijving, btw-identificatienummer, een aparte rekening voor zakelijke transacties, zelf verantwoordelijk voor je facturen (iemand anders mag ze maken), betalingstermijnen hanteren en zelf je rekeningen aan anderen betalen. De precieze voorwaarden volgen in lagere regelgeving. |
| Minimaal drie opdrachtgevers | Geteld over het lopende en het voorgaande kalenderjaar. Een grote vaste klant mag, als je daarnaast andere klanten met enige omvang hebt. Een bemiddelingsbureau telt als één opdrachtgever, ook als je bij verschillende organisaties werkt. |
| Voorzieningen tegen ondernemersrisico's | Jaarlijks een minimumbedrag aan bijvoorbeeld een arbeidsongeschiktheidsverzekering, pensioenopbouw (zoals een lijfrente), een bedrijfs- of beroepsaansprakelijkheidsverzekering of rechtsbijstand. Het bedrag is nog niet bekend; het kabinet denkt aan een vast bedrag, los van je omzet. Spaargeld telt vooralsnog niet mee. |
Bron: Rijksoverheid, Taxence en ZiPconomy over de consultatietekst van 1 oktober 2026.
Toets 2: de werkrelatietoets — werk je in deze opdracht echt zelfstandig?
Deze toets leg je per opdracht samen met je opdrachtgever vast. Er gelden vier criteria, en ook hier geldt: wat op papier staat, telt alleen als je in de praktijk ook zo werkt.
Werkrelatietoets: de vier criteria
| Criterium | Wat het betekent |
|---|---|
| Geen arbeidsovereenkomst gewild | Jullie spreken allebei uitdrukkelijk af dat er geen dienstverband is. |
| Vrij in het hoe | Jij bepaalt hoe je het werk doet. De opdrachtgever mag wel aangeven wat het resultaat moet zijn. |
| Vrij in tijd en plaats | Jij bepaalt in beginsel wanneer en waar je werkt. Afspraken blijven mogelijk als het werk aan een plek of tijd gebonden is. |
| Eigen rekening en risico | Je draagt de lusten en de lasten: sneller klaar levert jou iets op, uitloop kost jou iets. |
Vooral dat laatste punt raakt veel zzp'ers. Volgens de toelichting past puur per uur betaald werk zonder noemenswaardig ondernemersrisico daar moeilijk bij. Een afgesproken resultaat tegen een vooraf bepaalde prijs past juist wel. Wie nu vooral op uurbasis factureert, doet er goed aan opdrachten waar het kan als resultaat te omschrijven.
Waarom 2028 dichterbij is dan het lijkt
Gaat de wet op 1 januari 2028 in, dan is 2027 het ‘voorgaande kalenderjaar’ in de klantentoets. De klanten die je volgend jaar binnenhaalt, bepalen dus mede of je op dag één in de veilige haven zit. Volgens het concept komt er geen overgangsrecht: de regels gelden direct, voor bestaande én nieuwe opdrachten. En de Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 al weer volledig op schijnzelfstandigheid. Volgens onderzoek van het ministerie voldoet twee derde tot driekwart van de zzp'ers al aan de criteria, of kan dat met kleine aanpassingen. Omgekeerd betekent dat: grofweg een op de drie à vier zzp'ers moet iets veranderen.
Wat er níét verandert
De Zelfstandigenwet wijzigt het fiscale ondernemersbegrip niet. Of je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting (en bijvoorbeeld recht hebt op de zelfstandigenaftrek) of voor de btw, blijft een aparte beoordeling. Voldoe je aan de nieuwe toetsen, dan ben je fiscaal dus niet automatisch ondernemer, en andersom. De rechten van werknemers blijven volgens de minister volledig intact. En volgens het ministerie maakt het niet uit of je een eenmanszaak of een BV hebt; juristen zijn het daar nog niet over eens.
Checklist: zo ben je klaar voor de veilige haven
Scheid zakelijke en privégeldstromen via een aparte zakelijke rekening. Houd je KvK-inschrijving en btw-gegevens actueel. Factureer met een vaste betalingstermijn en houd bij wie te laat betaalt. Maak per kalenderjaar een overzicht van je opdrachtgevers en de omzet per klant. Zet je verzekeringen en pensioenvoorziening op een rij en bewaar polissen en jaaropgaven. Omschrijf opdrachten waar het kan als resultaat tegen een vooraf afgesproken prijs. En bewaar per opdracht offerte, overeenkomst en facturen bij elkaar.
Hoe Dutch Tax House helpt
Dutch Tax House richt je administratie zo in dat het bewijs van je zelfstandigheid er vanzelf in zit, niet pas als een opdrachtgever erom vraagt. Je administratie wordt naast de criteria uit het wetsvoorstel gelegd, zodat je ziet waar je al voldoet en wat er vóór 2028 nog moet gebeuren. De zakelijke rekening wordt gekoppeld, facturen krijgen een betalingstermijn en per jaar ligt er een klantenoverzicht klaar. Ook je voorzieningen komen in beeld: welke verzekeringen en pensioenvoorziening heb je al, en wat levert het fiscaal op? Premies voor een lijfrente zijn binnen je jaarruimte aftrekbaar. Dat alles in het Nederlands, Engels of Spaans.
Het kabinet onderzoekt ook een vrijwillige verklaring van een externe deskundige, zoals een accountant of belastingadviseur, waarmee je kunt onderbouwen dat je aan de zelfstandigentoets voldoet. Dit artikel wordt bijgewerkt zodra die verklaring, het minimumbedrag voor voorzieningen of andere wijzigingen bekend zijn. Klaar voor 2028 begint in 2027: vraag een terugbelverzoek aan, dan kijkt Dutch Tax House met je mee en vertelt je eerlijk waar je staat.
Bronnen
Fiscale informatie naar de stand van 3 oktober 2026.
- Rijksoverheid — Zelfstandigenwet biedt meer duidelijkheid en erkenning voor zzp'ers (1 oktober 2026)
- Internetconsultatie — Zelfstandigenwet
- Taxence — Internetconsultatie nieuwe Zelfstandigenwet (1 oktober 2026)
- ZiPconomy — Twaalf dingen die je als zzp'er en opdrachtgever moet weten over de nieuwe Zelfstandigenwet (1 oktober 2026)
Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen persoonlijk advies. Belastingregels en bedragen wijzigen regelmatig — neem contact op voor advies dat is afgestemd op jouw situatie.